Ik was 11 jaar toen ik, onder druk van een schoolvriendinnetje, een Mars (die toen nog los in het schap lagen) in mijn schooltas liet glijden en daarmee, onbetaald, de winkel verliet. Ik weet nog dat de winkeljuffrouw mij zo wantrouwend aankeek dat ik waarschijnlijk ook op heterdaad betrapt had kunnen worden.

Na invoering van de zelfscankassa’s blijken veel mensen het met de eerlijkheid niet meer zo nauw te nemen, dat lees ik althans in Volkskrant Magazine van 16 maart 2024. De gelegenheid blijkt de dief te maken en de verschillende winkeldieven blijken ieder hun eigen motief te hebben voor dit ‘nieuwe stelen’.

Liz (niet haar echte naam uiteraard) zegt zo vaak als mogelijk is een tros bananen te stelen, omdat ze zo lekker zijn. En het liefst natuurlijk biologische. Marga scant met regelmaat vlees, kaas, noten, batterijen niet bij de zelfscankassa. Sinds haar man haar verliet probeert ze zo veel mogelijk te besparen omdat ‘alles zo fucking duur is’. Kasper steelt zoveel mogelijk en rekent het liefst alleen een stuk groente of fruit af. Kasper kan zijn boodschappen wel betalen, hij heeft een fulltime baan, maar hij wil het niet. Hij steelt uit principe en alleen bij Albert Heijn omdat hij dat ‘een kutbedrijf vindt die hun eigen personeel een poot uitdraait en hun consumenten een oor aannaait met belachelijke prijsverhogingen’.

Marga heeft door bij Ahold Delhaize, die winsten maken ten koste van normale mensen, te stelen een beetje het gevoel dat ze haar man terugpakt die er met al het geld vandoor ging. Een redenering die, wat mij betreft, kant noch wal raakt.

Jasmijn vindt het vooral opwindend, oogcontact maken met de beveiliger en vriendelijk lachen, en als ze betrapt wordt de vermoorde onschuld spelen. 

Deze winkeldieven zijn zich ervan bewust dat ze deze diefstallen kunnen plegen omdat ze doorgaans ‘wit en hoogopgeleid’ zijn en daardoor, wanneer ze betrapt worden, met een smoesje als ‘ik heb op het verkeerde knopje gedrukt’ of ‘ik heb vergeten dit artikel te scannen’ weg komen.  Zo lees ik in het artikel.

Waar ze zich niet van bewust zijn is dat ‘slachtofferloze diefstal’ niet bestaat. Jasmijn denkt dat ze niet steelt van de medewerkers en Kasper spreekt over belachelijke prijsverhogingen. Ze realiseren zich niet dat de medewerkers minder winstuitkering krijgen mede door hun diefstal, en dat ook mede daardoor de prijsverhogingen moeten worden doorgevoerd.

Ik ben het met één ding eens dat in het artikel wordt aangehaald door criminoloog Marc Schuilenburg: waarom niet gewoon de zelfscankassa’s weer afschaffen zodat niet nog doordringender technologie hoeft te worden gemaakt om diefstal tegen te gaan.

En dan hoop ik dat waarheid wordt wat Freek zegt: ‘Wanneer de kassaband weer terug komt, zal ik stoppen met stelen,’ en ik hoop dat dat ook geldt, voor de anderen.