De nacht nadat ik de Podcast ‘papa en mama zijn gescheiden’ heb beluisterd droom ik van het Burgerinitiatief dat ik twee jaar geleden begon om een oudercursus in het basispakket te krijgen waar de kosten voor verloskundige en consultatiebureau al in zitten.

Ik startte dit initiatief omdat ik niet begrijp dat de regering blijft proberen pas achteraf, na een scheiding, problemen te laten oplossen door allerlei instanties, die worden ingeschakeld wanneer ouders problemen met elkaar krijgen, gerelateerd aan hun relatie en het hebben van kinderen. Terwijl ik weet (en dat zal ik niet zo hard mogen zeggen, maar ik doe het wel) dat veel van die problemen voorkomen kunnen worden. Hoe? Door  aanstaande ouders, en wanneer ze prille ouders zijn geworden, op hun relatie en ouderschap te coachen.

Ik weet dat er meerdere oudercursussen zijn, maar de cursus OuderTeam is wetenschappelijk onderzocht en ontwikkeld door de Hogeschool van Leiden. Naar het voorbeeld van een cursus die in Amerika al heeft bewezen te werken. En toch…in plaats van het hier gewoon in te zetten en in het basispakket te stoppen moet eerst hier worden bewezen dat het werkt. En ondertussen worden enorme bedragen (soms voor één gezin ter waarde van een duur huis of meer) uitgegeven met matig resultaat, omdat weer achteraf is ingegrepen in plaats van vooraf te begeleiden.

Verloskundige en consultatiebureau begeleiden de fysieke kant van ‘de geboorte van een gezin’ terwijl het grote aantal scheidingen veel meer te maken heeft met de mentale kant van ‘de geboorte van een gezin’. En dat heeft niets te maken met een term als ‘probleemgezin’ want problemen overkomen elk gezin.

Het was het laatste deel van de Podcast waarin de kinderen allemaal aangaven te hopen dat zij zelf later niet zouden scheiden, dat mij triggerde tot die droom. Deze kinderen, en ik vermoed heel veel andere kinderen van gescheiden ouders, hadden graag gewild dat hun ouders bij elkaar hadden kunnen blijven.

Ik ben met het verzamelen van gegevens voor een burgerinitiatief gestopt omdat er verschillende bezwaren waren bij mensen om hun persoonlijke gegevens te geven voor deze zaak. En dat begrijp ik heel goed. Een ander bezwaar was dat mensen vinden dat je ouders niet kunt verplichten tot het deelnemen aan zo’n cursus. Maar die mensen begrijpen niet wat ik bedoel. Ik zie het niet als een verplichting maar als een recht voor aanstaande ouders om ook mentaal te worden ondersteund tegenover de fysieke ondersteuning die er wel is.

En als een preventie die enorm veel geld en enorm veel leed kan besparen.

Dit moet, wat mij betreft, de volgorde worden bij de geboorte van een gezin: 1. Verloskundige 2. Oudercursus en 3. Consultatiebureau. De laatste is ook niet verplicht maar wel zo gewoon, en wordt wel als een recht gezien, dat hoegenaamd ieder gezin er gebruik van maakt.

Op LinkedIn lees ik een ‘semi-serieuze’ vacature: De Nederlandse samenleving zoekt per direct honderdduizenden onbetaalde medewerkers (m/v/x). Als gewoonlijk zijn de reacties zowel positief ‘ik vind dat er terecht aandacht voor wordt gevraagd’ als negatief ‘de Correspondent lijkt steeds meer de weg kwijt te zijn’.

Het doel van het bericht is ‘om zichtbaar te maken hoezeer onze samenleving is gebouwd op een fundament van onbetaald werk dat vooral door vrouwen wordt gedaan’ lees ik als antwoord van een van de auteurs van De Correspondent, die dit heeft geplaatst. Daarmee doelt ze op het opvoeden van de kinderen en het verzorgen van het huishouden.

Ik ben één van de vrouwen die dat werk grotendeels heeft gedaan naast werk en studie. En het klopt wat een dame als commentaar geeft: ‘Zodra we dat werk uitbesteden, hangt er wel een prijskaartje aan. Denk bijvoorbeeld aan kinderdagverblijf en poetshulp,’.

Natuurlijk was het onze keus dat ik dit werk op me nam. Ik had al acht jaar gewerkt en mijn man zat net in zijn eerste baan toen ik ongepland zwanger raakte. En al waren we jong, 22 en net 24, we hadden de notie om te bedenken dat we de zorg en verantwoordelijkheid kregen voor een kind en dat vonden we enorm belangrijk.

We deden vervolgens wat een meneer in zijn commentaar opperde: ‘…zeggen dat je samen het salaris verdient en het meteen op de gezamenlijke rekening laten storten. De één zorgt er tenslotte voor dat de ander buitenshuis kan werken en de aandacht volledig op dat werk kan richten omdat het thuiswerk onder controle is.’

Voor ons werkte dat goed en wellicht is een goede variant dat je, afhankelijk van de mogelijkheden die je werk biedt, samen maximaal 6 dagen werkt. En of dat vier om twee is, een om vijf of ieder drie, dat maak je samen uit. De kinderen worden dan voor het grootste deel door hun eigen ouders verzorgd en opgevoed. Ik ben blij dat wij dat hebben kunnen doen.

Van het verzorgen van ons gezin en de huishouding heb ik veel geleerd. Het was niet altijd schoon en netjes in huis omdat ik daar niet persé goed in ben, en ik vind dat ook minder belangrijk dan de goede relatie die we met elkaar hebben kunnen ontwikkelen. Evenals de liefde die in ons gezin kon groeien omdat wij de kinderen met net zoveel respect behandelden als we van de kinderen verlangden.

Als je samen bent kun je met elkaar communiceren en dat kan niet als je niet samen bent. Wanneer je minder betaald werk doet, dan heb je minder geld. Voor mij zijn dit logische dingen waar je voor kunt kiezen. Maar hoe je het ook wendt of keert, zorgen voor gezin en huishouden en kinderen opvoeden, is werk. Ik vind ook dat dat best een keer gezegd mag worden.

Ze stuurt me een link naar een Podcast: ‘Kijk, dit is een podcast die jij interessant vindt,’ en dat klopt. Kinderen vertellen over gevolgen van het feit dat ‘papa en mama zijn gescheiden’.

Ik beluister twee afleveringen en hoor in de introductie dat de dame van de podcast zelf 30 jaar geleden is geconfronteerd met de scheiding van haar ouders. In de eerste aflevering die ik beluister vraagt ze de kinderen de voordelen te benoemen van de scheiding. Verschillende kinderen antwoorden: ‘Als iets niet mag van de één dan vraag ik het de ander,’ en één jongen zegt: ‘Als ik iets gevraagd heb en mijn vader heeft bijvoorbeeld gezegd: dat mag als het ook van je moeder mag, dan vraag ik mijn moeder niet, dan doe ik het gewoon.’ Bij iemand logeren bijvoorbeeld.

Ze vinden het allemaal prettig om in twee huizen te wonen. Eén jongen benoemt dat zijn stiefzusjes regelmatig veel lawaai maken met zingen en dansen en dat hij dan gewoon naar zijn moeder gaat. Hij mag daar blijkbaar zelf over beslissen. Deze had ik eigenlijk niet verwacht omdat ik dacht dat ze het ‘gedoe’ zouden vinden om steeds van huis te wisselen, maar daar rept geen van de kinderen over. Ook extra feestjes vieren benoemen ze allemaal als prettig en soms ook noemen ze de extra cadeaus.  

In de tweede podcast die ik beluister praten ze over de stiefbroers en -zussen en de halfbroers en -zussen. Eén jongen heeft een stiefbroer en een stiefzus en dat gaf gemengde gevoelens bij hem terwijl hij het wel leuk vond, voormalig enig kind zijnde. Maar ze wilden beiden, en zonder de ander, met hem spelen en dat maakte het lastig voor hem. Zoals hij sprak over ‘die kinderen’ deed mij vermoeden dat de situatie niet een blijvende was en dat bleek even later ook. De relatie tussen zijn vader en stiefmoeder had geen stand gehouden waardoor zij ook eigenlijk nu ex-stiefbroer en ex-stiefzus waren geworden. Gelukkig zitten hij en zijn stiefzus bij elkaar op school en zien ze elkaar tot hun beider tevredenheid nog elke dag. Hij had met zijn stiefmoeder een goede relatie: ‘Ze was lief, ook een echte moeder voor mij,’. Zij en haar kinderen waren, op het moment van scheiding, heel belangrijk voor hem.

Een andere jongen, die de vechtscheiding van zijn ouders meer dan zat was, kan gelukkig bij zijn veel oudere halfzus (uit een eerdere relatie van hun vader) terecht met problemen die hij thuis niet kwijt kan. Ook dit is dus een tweede scheiding geweest.

Op het laatst vraagt de podcast dame of ze denken dat ze later zelf zouden scheiden en allemaal zeggen ze dat ze hopen van niet. Eén meisje zegt dat ze het niet weet en heel goed begrijpt dat het gebeurt. Ze gelooft eigenlijk niet dat het mogelijk is om ‘een leven lang’ bij dezelfde partner te blijven.

Op haar vraag of ze liever hadden gehad dat hun ouders bij elkaar hadden kunnen blijven antwoorden ze allemaal positief. Een paar kinderen voegen er nog aan toe ‘dat het nu ook goed is’.

Dit doen ze uit loyaliteit, denk ik…naar hun ouders.

In Libelle nummer 8, het ‘Valentijnsnummer’ staan drie gouden relatieregels, ontdekt door de beroemde Amerikaanse psychologen John en Julie Gottman nadat ze in hun ‘Love Lab’ honderden stellen hebben geobserveerd.

Regel 1: Behandel je partner als een goede vriend. We zijn zo vaak geneigd onze geliefde ‘for granted’ te nemen, wat ik toch anders vind klinken dan ‘op de koop toe’, maar dat is het natuurlijk. Bij een goede vriend zou je het niet in je hoofd halen om gewoon televisie te blijven kijken wanneer hij bij je langs komt en wat met je wil delen. Waarom zou je dat dan wel doen wanneer je liefste van zijn werk komt? In de uitkomst van hun onderzoek blijkt 86% van de partners, in een goede relatie, te reageren op hun poging om contact te maken met de ander tegen 33% van de partners in een slechte relatie. 

Regel 2: Ga op een positieve en voorzichtige manier om met conflicten. Dit is echt een moeilijke, omdat we in een conflictsituatie allebei gekwetst zijn en tegelijk waarschijnlijk overtuigd van ons gelijk. Ik heb ontdekt dat het aloude ‘tot tien tellen’ voor mij goed werkt. Wanneer ik direct op de situatie inga kan dat mogelijk met een verwijt of onaardige opmerking gebeuren en dat werkt meestal ‘als een rode lap op een stier’. Wanneer ik even wacht en tot mezelf kom, ben ik in staat op een rustige toon een vraag te stellen en zonder oordeel naar het antwoord te luisteren. Mijn liefste blijkt dan ook beter in staat te verwoorden wat hij voelt.

Regel 3: Herstel een conflict op een goede manier. Uit hun onderzoek blijkt dat dit lukt wanneer we verantwoordelijkheid nemen voor ons aandeel in het conflict. Voor mij is dus regel 3 kortweg: Neem verantwoordelijkheid. Zelfs wanneer wat de ander zegt klinkt als een verwijt, kun je erover nadenken wat jou aandeel is in dat verwijt.  We zullen altijd meningsverschillen hebben, een conflict hoeft het lang niet altijd te worden, omdat we twee verschillende mensen zijn. Ermee leren omgaan is dus in elke relatie goed om te doen. En zelfs wanneer het uit de hand is gelopen en we boos op elkaar zijn kunnen we, wanneer we weer rustig zijn geworden, sorry zeggen. Ook wanneer de ander dat niet kan. Verantwoordelijkheid nemen is ook doen wat jij kunt, los van wat de ander doet.

Een succesvolle relatie heb je niet zomaar, daar moet je soms veel voor doen. Maar de uitkomst is het waard. Ik heb dat door veel jaren heen ervaren met de mensen die mij het liefste zijn op deze aarde, en daar net zo hard aan hebben gewerkt als ik.

Er zijn mensen die niet gemakkelijk nieuwe dingen leren en voor wie het dagelijks leven niet ‘van een leien dakje gaat’. Ik ben zo’n mens. Dat is niet erg, helemaal niet zelfs, ik moet alleen nogal wat meer moeite doen dan de meeste mensen.

In mijn eerste baan, fulltime omdat ik gestopt was met school, had ik gemakkelijk in mijn proeftijd ontslagen kunnen worden. Het kassa draaien had ik niet zomaar onder de knie en van schoonmaken had ik helemaal geen kaas gegeten. Maar gelukkig gebeurde dat niet, men had enorm geduld met mij.

Elke latere baan die ik had was voor mij even moeilijk en dat had niet met de banen te maken maar met mij, omdat ik alles met moeite moet leren. De baan die ik nu heb heeft een instructie video voor het bereiken van de site waarop uiteindelijk de examens te vinden zijn, die ik via die site moet beoordelen. Drie keer heb ik die video bekeken, de laatste keer per stukje stil gezet en opgeschreven wat er werd gezegd en gedaan voordat ik een beetje doorhad wat er überhaupt werd verteld. Daarna kostte het me vaak drie kwartier tot een uur om die site te bereiken, totdat ‘het kwartje viel’ en ik nu binnen een paar minuten ermee aan het werk kan, omdat ik eindelijk weet hoe het moet. En dat bedoel ik, volhouden en vooral niet opgeven.

En toch…toch heb ik van elke baan genoten. Bij het werken aan de kassa was elke klant ook een aardig mens om even mee te praten en toen ik later op kantoor werkte heb ik meer dan eens een collega kunnen helpen, die even ergens zijn ei over kwijt moest. En daar heb ik altijd van genoten, het vertrouwen dat mij werd geschonken.

Toen ik voor de klas stond genoot ik van de enkele les die ‘liep als een trein’ naast al die andere waar ik ook veel moeite en voorbereiding voor had gedaan en die toch niet echt ‘uit de verf kwamen’.

En als coach heb ik altijd geweten dat niet iedereen geholpen kan worden omdat het ook van de mensen zelf afhankelijk is. Maar het samengestelde gezin, dat mede dankzij de coaching beter kon functioneren en misschien daardoor wel bij elkaar kon blijven, heeft mijn werk enorm waardevol gemaakt.

Mensen denken soms dat ze pas echt zullen genieten wanneer ze eenmaal zijn gestopt met werken. Maar het kan ook tijdens dat werken, want er zijn altijd momenten om van te genieten.

En op die manier, hoef je het niet uit te stellen.

Voor mij ongemerkt, is het de laatste dag van dit jaar geworden. Zo was het november, zo bijna kerst en nu is er al bijna het nieuwe jaar. Dit heeft ongetwijfeld te maken met de verre reis die we dit jaar hebben gemaakt. Het regent vies, zoals het de afgelopen dagen al veel heeft gedaan. En zo zal het vandaag blijven.

De laatste dag van het jaar is voor mij altijd één van stille overpeinzing. Hoe is het jaar verlopen en hoe heb ik me gevoeld? Na jaren van ‘goed blijven’ met slecht weer ben ik een keer weer echt verkouden geworden met een hardnekkige hoest. Voor het eerst sinds ik in 2015 stopte met mijn reguliere werk. Voor mij is dat een teken dat ik daarna een sterker gestel heb gekregen. Daarom vertrouw ik erop dat ik snel weer van die nare hoest af zal zijn.

Onze kinderen met hun opgroeiende gezinnen zullen ons altijd zorgen blijven geven, en alle ouders weten dat je met kinderen überhaupt niet meer zorgeloos zult zijn. Dat accepteer ik omdat het erbij hoort en in ons gezin delen we de zorgen met elkaar. We delen ook het geluk met elkaar. Het geluk dat ik, zonder mijn familie en gezin, niet zou hebben gehad.

En de maatschappij, de wereld om ons heen? Ik sluit me er niet voor af, maar ik laat het me ook niet teveel bezighouden. Ik kan niets doen om de oorlog te stoppen, ik heb geen invloed op de landen waar vrouwenrechten worden geschonden. Ik vind er wel wat van. Ik vind oorlog het meest onzinnige dat in de wereld gebeurt, en dat is natuurlijk een understatement. Zo vind ik het schenden van vrouwenrechten, van mensenrechten achterlijk en verachtend en natuurlijk is ook dat een understatement.

Ik heb lang gewerkt met een fijne collega die mij in mijn moeilijke, werkende leven mentaal vaak heeft bijgestaan. Hij zei eens tegen mij: ‘Als je er niets aan kunt veranderen, dan moet je het naast je neer leggen,’ en dat doe ik hiermee ook. Ik laat niet mijn privé leven beïnvloeden door zaken waarop ik geen invloed heb.

Daarom ben ik niet boos op de boeren en ik ben ook niet boos op de politici. Ik weet dat ze allemaal hun werk doen naar hun beste kunnen en ik weet dat ze reageren op wat hun leven rechtstreeks raakt, omdat maar een klein deel van de mensen echt verder kan kijken dan hun eigen ‘achtertuin’.

Ik ben dankbaar voor weer een jaar met liefde, gezondheid, familie, werk en liefdevolle interactie. Ik hoop voor het nieuwe jaar het meest, dat aan de oorlog in Oekraïne en alle andere oorlogen in de wereld, een einde komt. En ik wens de boeren, politici en iedereen die wel invloed heeft op het grotere geheel veel wijsheid en de mogelijkheid om elkaar te begrijpen, door goed naar elkaar te luisteren.

De rest van ons wens ik vooral ons privé leven niet te erg te laten beïnvloeden door waar wij geen invloed op hebben en ons te richten op waar we wel invloed op hebben. Onze liefde en de manier waarop we omgaan met onze dierbaren.

Ik wens ons allen, zoveel als mogelijk is, geluk en gezondheid voor 2023  en wanneer het zover is… gelukkig nieuwjaar.

Hij mag er oud en fragiel uitzien, maar ik denk dat hij ook gewoon 100 kan worden. Ik zou bijna zeggen, minstens. Zijn pleidooi om elkaar weer te vertrouwen zou mijn pleidooi kunnen zijn.

Ik groeide op in een wereld waarin we elkaar nog vertrouwden. Een wereld waarin we met elkaar nog gewoon buiten speelden. Genoeg hadden aan het samenzijn en samen iets konden bedenken om te spelen.

’s Zomers was dat touwtje springen, elastiekentwist, verstoppertje spelen of stoeprandje. De jongens voetbalden op straat en het portiek was een prima doel want er zat nog geen glas in. Wie had er geen rolschaatste, een tol met een touwtje aan een stok of een bal om blikspuit mee te spelen.

’s Winters lag er vaker sneeuw en ik kan nog het gevoel oproepen van het zwieren over de glijbaan, iets wat ik durfde omdat ik zelf kon bepalen hoe hard ik ging. In het vroege middag donker was je samen op de bevroren vijver, aan het schaatsen, glijden of sleetje rijden van de heuvel af. Het was een gegons van stemmen en je kende bijna iedereen.

Ik vertel wel eens gekscherend hoe ons enige paar rolschaatsen was uitgeleend aan een familie verderop die negen kinderen hadden en dus ook niet heel veel speelgoed. Je deelde met elkaar, je speelde met elkaar en je vertrouwde elkaar volkomen.

De wereld is veranderd en dat begrijp ik wel. Gamen is ook spelen met elkaar, alleen op een andere manier. Ik ben bang dat er kinderen zijn die nooit echt buiten spelen en ik ben zo blij dat ‘die van ons’ dat allemaal wel doen. Terwijl ze ook ‘op z’n tijd’ gamen of een spelletje doen op de telefoon.

We kunnen niet meer terug naar ‘ons vroeger’ maar we kunnen wel proberen om elkaar te (blijven) vertrouwen. En ik gun de kinderen zo het gevoel van veiligheid dat we hadden…toen de touwtjes nog gewoon… uit de brievenbus konden hangen.

Vroeger keek ik elke week naar CSI Los Angeles. Ik wist precies welke dag en hoe laat het kwam en ik miste, jaren geleden, geen enkele aflevering. Mijn liefste was veel weg en de meisjes waren nog zo jong dat ze redelijk vroeg op bed lagen en dan keek ik dus ‘mijn serie’.

Op enig moment kwam daar CSI Miami bij met de roodharige Horatio en zijn doordringende blik. Ook die serie volgde ik lange tijd en toen CSI New York erbij kwam werd mijn belangstelling al minder. Het werd een beetje teveel van hetzelfde.

Dat er een tijd zou komen dat wij niet meer gewoon, zoals toen, televisie zouden kijken, daar kon ik me niets bij voorstellen. Ik denk dat ik lang één van ‘de laatste der Mohikanen was’ die dat nog deed toen de rest van de wereld al dagelijks Netflixte.

Toen wij uiteindelijk begonnen met Netflix was dat met één aflevering per avond van de serie Downton Abbey. Daarna volgden Virgin River en Manifest en daarna nog vele andere die we ook begonnen te bingewatchen, soms twee of zelfs drie afleveringen achter elkaar. We begonnen ook met de mooie films die op Netflix worden aangeboden. Titels kan ik me daar niet van herinneren en van enkele maar hoe het verhaal in elkaar zat, ze volgden elkaar stomweg te snel op.

Van leuk werd het gewoon en van gewoon werd het gewoonte. We zaten soms uren achter het scherm en dan dacht ik daarna: ‘Ik had wel willen lezen,’ of, ‘we hebben vanavond helemaal niet echt met elkaar gesproken.’ Ik ging ook slechter slapen. Soms buitelden de filmbeelden door mijn hoofd en ze kwamen zelfs in mijn dromen voor.

Nu we het Netflixen beperken tot maximaal een film of aflevering van een serie per dag is er weer tijd voor andere dingen totdat we de dag eindigen met een beetje lezen en op tijd gaan slapen. En nu ik vroeger naar bed ga, sta ik ook weer vroeger op, of ik moet werken of niet…en dat is de echte winst, ik heb meer rust en tegelijk veel meer profijt van de dag.

Toen wij ouders werden waren we jong en we hadden er helemaal niet over nagedacht. We werden het gewoon en we handelden ernaar. Mijn man werkte en ik zorgde voor kind en huishouden. En werkte er een klein beetje bij.

Ik weet niet of ik er goed in was, maar ik deed er wel mijn uiterste best voor. Mijn meisje was gemakkelijk, met bijna alles, en wanneer ze niet gemakkelijk was had dat meestal te maken met iets dat voor haarzelf ongemakkelijk was. Ze kreeg tandjes, had buikpijn of een kinderziekte, of ze kon niet slapen. Dat hebben we allemaal wel eens.

Hoewel ze het grootste deel van de eerste twee jaar niet kon praten, net als alle baby’s, praatte ik wel veel met haar. Als ze iets over haar hoofd moest hebben, waar ze een hekel aan had, dan deed ik dat voorzichtig en praatte zachtjes met haar om haar gerust te stellen. En als ze niet kon slapen wiegde ik haar, toen ze een baby was, tot ze sliep. Ik had wel goed haar slaapsignaaltjes in de gaten en daarom viel ze meestal moeiteloos in slaap.

Toen ze groter werd en een zusje kreeg moest ik de aandacht verdelen, en dat lukte goed omdat ik veel tijd met de meisjes kon doorbrengen. Dat ze gemakkelijk waren betekende niet dat ‘er nooit wat was’. Ze waren, net als andere kinderen, soms stout, soms verdrietig, boos of gefrustreerd maar ik vond ook ons tweede meisje, gemakkelijk.

Mijn aandacht en zorg was vooral voor hen. Ik deed en doe mijn huishouding zoals ik dat doe. Er werd elke dag gekookt en afgewassen, regelmatig gewassen en stof gezogen. Ik heb minder schoon gemaakt dan heel veel moeders, maar volgens mij hebben we daar niet onder geleden.

Toen de meisjes één en vier jaar waren begon ik met thuis studeren. Nederlands en Engels op HAVO niveau leek mij een goed begin om later de docenten opleiding Engels te gaan doen. Omdat ik alleen mijn huiswerk kon doen wanneer het met het gezin goed ging, had ik bij het examen niet alles af maar slaagde ik toch. En het bleek voldoende om twee jaar later aan de HBO opleiding te beginnen.

Toen ik een keer een jonge moeder hoorde zeggen dat ze niet zoveel bij de kinderen kon of wilde zijn omdat ze ‘intellectueel uitgedaagd moest worden’ dacht ik: ‘Wat betekent dat eigenlijk?’

Ik Google het en vind: Je wordt intellectueel uitgedaagd wanneer je ‘Steeds iets nieuws mag doen. Vraagstukken mag onderzoeken die nog niet eerder onderzocht zijn en waarvan het antwoord onbekend is. Complexe onderzoeksgebieden toevertrouwd krijgt die ook nog jouw interesse hebben’.

Volgens mij ben ik, in de jaren thuis met de kinderen, juist voldoende intellectueel uitgedaagd en dat had niet met mijn studie te maken.

Ze is overleden in 2003, op 96 jarige leeftijd, en ik was echt een fan van Katherine Hepburn. Ik heb slechts een enkele film van haar gezien, maar ik was gefascineerd door de buitenechtelijke relatie die ze 27 jaar had met Spencer Tracey. Ik dacht altijd, wanneer ik hoorde van een buitenechtelijke relatie: ‘Kies dan, als je niet bij je man of vrouw wilt blijven. Eet niet van twee walletjes en doe je man of vrouw niet zo’n verdriet.’ Maar net als met alles kan er een uitzondering zijn. En wat mij betreft is dit zo’n uitzondering.

Spencer Tracey had met zijn vrouw een dove zoon en een dochter. Dat was voor hem de reden om niet zijn vrouw te kunnen verlaten. Katherine Hepburn is nooit getrouwd geweest en kon niet anders dan Spencer Tracey trouw zijn en blijven, zolang hij leefde en zelfs daarna. Zij hield met heel haar hart van hem. En waarom? Ik hoorde haar in een interview zeggen dat ze dat niet wist. Ze had niet van hem weg kunnen gaan omdat ze, met heel haar hart, van hem hield.

In haar biografie las ik dat ze probeerde hem nooit in de weg te zitten. Als hij iets aan haar niet prettig vond dan veranderde ze dat. Ze heeft hem nooit gevraagd voor haar te kiezen. Daarnaar gevraagd, kon ze niet zeggen wat ze dacht voor hem te betekenen. En ze was een sterke, zelfstandige, autonome dame.

Volgens mevrouw Hepburn heeft liefde niets te maken met wat je verwacht te krijgen maar juist met wat je verwacht te geven. Onbaatzuchtige liefde, dat was voor haar de ware liefde…dat is voor mij de ware liefde.

Vraag mij waarom ik zoveel van mijn liefste hou en ik weet het niet. Hij heeft heel veel goede dingen en ook dingen die ik niet zo goed vind. Wij maken geen ruzie maar kunnen elkaar erg raken of van streek maken, ieder op onze eigen manier. Hou ik daarom zoveel van hem? Ik weet het niet. Ik hou gewoon heel veel van hem. Zomaar, omdat hij is wie hij is, denk ik. Als ik door hem van streek ben geraakt hou ik nog steeds van hem. Nog evenveel.

Misschien maak ik voor mevrouw Hepburn een uitzondering omdat ik weet dat het bijna onmogelijk is, dat mevrouw Tracey het niet zou hebben geweten. Misschien omdat ik zoveel van mijn manier van liefhebben herken in de manier die zij beschrijft. Zij denkt dat weinig mensen echt kunnen liefhebben omdat het de meeste mensen teveel zou kosten…

Ik denk dat het te maken heeft met degene die je liefhebt. Als je ook van hem of haar die liefde krijgt, volgens Katherine, dan heb je geluk en ik heb het gevoel dat ik dat geluk heb.